O Instytucie

Krajowy Instytut Gospodarki Senioralnej jest podmiotem integrującym uczestników branży usług senioralnych, operatorów, inwestorów, przedstawicieli władz centralnych i samorządowych, ośrodków badań społecznych oraz wspierających te inicjatywy organizacji senioralnych. Instytut diagnozuje obecne zasoby systemów i usług dedykowanych osobom starszym oraz przygotowuje takie rozwiązania, które uruchomią nową gałąź gospodarki. Krajowy Instytut Gospodarki Senioralnej przygotowuje niezbędne rozwiązania systemowe, rekomendacje zmian w prawie oraz wskazuje źródła finansowania zarówno dla inwestorów i usługodawców oraz dla samych seniorów.

Misja

Naszą misją jest stworzenie warunków, aby gospodarka senioralna stała się stymulatorem innowacyjności. Innowacyjność gospodarki senioralnej jest szansą nie tylko dla seniorów, ale i dla usługodawców, przedsiębiorców, jak i dla struktur państwowych, ponieważ gospodarka senioralna oparta jest o potrzeby i możliwości finansowe seniorów. A one rosną. Zaspakajanie potrzeb społeczeństwa, w którym coraz większą część stanowią osoby 65+, daje szansę na rozwój usług, produktów, lepszą opiekę, dłuższe utrzymanie w lepszym zdrowiu i lepsze wykorzystanie potencjału i doświadczenia seniorów.

Prognozy Głównego Urzędu Statystycznego mówią o zwiększeniu się liczby seniorów do 2035 roku do 25% całej populacji, co oznacza, iż co czwarta osoba w Polsce będzie w wieku uznanym za poprodukcyjny.

Na koniec 2010 r. liczba osób w wieku poprodukcyjnym wyniosła 6,44 mln. GUS prognozuje, że liczba ta wyniesie 9,62 mln w 2035 r. (wzrost o 49%), a największy wzrost będzie obserwowany pomiędzy latami 2015 i 2020 (1,0 mln osób). Należy jednak pamiętać, że prognoza GUS nie uwzględnia nowego wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn. W związku z tym wzrost liczby osób w wieku poprodukcyjnym będzie nieznacznie odłożony w czasie. Wraz ze zmieniającą się strukturą populacji Polski zmieni się również struktura osób w wieku poprodukcyjnym. Do 2035 r., w porównaniu z 2010 r., wzrośnie udział osób w przedziałach wieku 60/65-74, 75-79, 80-84, 85-89, 90+, a największą dynamikę wzrostu zaobserwować będzie można wśród osób będących w wieku 90+ (ok. 2,5-krotny wzrost) i 85-89 (2-krotny wzrost). Liczba osób w wieku 75+ wyniesie ok. 4,5 mln w 2035 r. (w 2010 r. ta liczba wynosiła 2,4 mln).

Charakteryzując jednocześnie strukturę wyżu demograficznego z lat 50-tych, który będzie stanowił poważny udział w grupie osób starszych w latach 2015 – 2030, należy zwrócić uwagę, iż większa niż dotychczas grupa osób w wieku 65+ będzie miała wyższe wykształcenie, większa niż dotychczas grupa osób w wieku 65+ będzie posiadała samodzielnie mieszkanie (aktywa), większa niż dotychczas grupa osób w wieku 65+ będzie miała wyższe przeciętne dochody (w większości z tytułu świadczeń emerytalnych) przypadające na gospodarstwo domowe, większa niż dotychczas grupa osób w wieku 65+ będzie, z tytułu warunków pracy i funkcjonowania w społeczeństwie, posiadała dostęp do internetu, a tym samym komputer, większa niż dotychczas grupa osób w wieku 65+ będzie bardziej świadoma potrzeby utrzymania swojej aktywności społecznej oraz większa niż dotychczas grupa osób w wieku 65+ będzie, także z uwagi na wymienione czynniki, dłużej żyła i mniej korzystała z całodobowej opieki zdrowotnej.

To są także pozytywy, które będą wpływały na stymulującą rolę gospodarki senioralnej w rozwoju innowacyjności: wykorzystanie doświadczenia seniorów w kreowaniu przedsiębiorczości i wydłużenie okresu pracy przed przejściem na emeryturę powiększy bazę konsumentów o większym potencjale finansowym niż wcześniejsze generacje, a także doprowadzi do większego wzrostu gospodarczego i zwiększy możliwości zatrudnienia ludzi młodych.

Co nie znaczy, iż zaniknie zjawisko ujęte statystycznie w badaniu GUS z 2011 r. , a odnoszące się do badania ubóstwa społeczeństwa, w tym gospodarstw, których głównym źródłem dochodu są świadczenia emerytalne. Zwiększające się koszty utrzymania (podatki, wydatki na utrzymanie mieszkania, wydatki zdrowotne) będą powodowały, iż poziom ubóstwa nie zmniejszy się, a wprost przeciwnie. Wynikać to będzie także z coraz niższej dzietności, a biorąc pod uwagę liczbę gospodarstw domowych jednoosobowych w wieku powyżej 65 lat (prawie 50%), koszty utrzymania się dla takich rodzin będą wyjątkowo obciążać ich budżet.

W tej sytuacji należy, odwrotnie do przyjętego sposobu myślenia, który traktuje starzenie się społeczeństwa jako problem, założyć, iż jest to otwarty układ dużych możliwości i wyzwań dla wszystkich. Te możliwości i wyzwania to przede wszystkim:

  • Edukacja trzeciego wieku, znana w Polsce poprzez Uniwersytety Trzeciego Wieku;
  • Eksperymentalne towary i usługi: większy popyt na różne formy wypoczynku, rozrywki, podróżowania i turystyki;
  • Usługi zdrowotne i odnowy biologicznej: opieka długoterminowa osób starszych jak i środki farmaceutyczne, a także całościowe i komplementarne świadczenia zdrowotne, szeroko wykorzystujące technologie informatyczne, elektroniczne zarządzanie informacją o pacjencie i jego diagnozami, odnowa biologiczna i narzędzia do indywidualnego stosowania, usługi zdrowotne mobilne i stacjonarne;
  • Finansowanie długoterminowe: produkty finansowe i usługi uwzględniające przedłużające się średnie trwanie życia społeczeństwa, takie jak odwrócony kredyt hipoteczny, ubezpieczenia zdrowotne, czy bankomaty biometryczne;
  • Produkty konsumenckie uwzględniające wiek: zwiększający się popyt na projektowanie produktów dostosowywanych do zmieniającej się kondycji fizycznej osób starszych.

Aby uzyskać stymulowanie innowacyjności Krajowy Instytut Gospodarki Senioralnej zamierza odblokować potencjał wzrostu gospodarki senioralnej poprzez wspieranie działań na rzecz gospodarki senioralnej i rozwijanie w tym obszarze współpracy między interesariuszami: organami administracji rządowej i samorządowej, przedsiębiorcami, ośrodkami badań społecznych i organizacjami seniorów.

Usługi opiekuńcze

Planując rozwój usług opiekuńczych należy wziąć pod uwagę iż obecnie ponad 80% usług opiekuńczych dla starszych niesamodzielnych osób w Polsce świadczą członkowie najbliższej rodziny. Mając na uwadze zwiększającą się populację osób w starszym wieku, a także niedługie wejście w wiek senioralny średniego pokolenia, spełniającego obowiązek opiekuńczy wobec osób starszych niesamodzielnych, potencjał opiekuńczy będzie zdecydowanie malał.

To będzie wymagało zwiększenia dostępu do usług specjalistycznych, dziennych i całodobowych.

Starzenie się w miejscu zamieszkania jest dominującą formą w Polsce z uwagi na nasz rodzinny system wartości. W tej sytuacji Krajowy Instytut Gospodarki Senioralnej podejmować będzie promowanie rozwoju usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, zakładając zwiększenie zakresu świadczeń, a także wykorzystanie nowoczesnych technik pomocy medycznej.

Z uwagi na to, iż starzenie się w miejscu zamieszkania, przy dużej migracji młodszych pokoleń, będzie powodowało zwiększanie się samotności seniorów Krajowy Instytut Gospodarki Senioralnej będzie promował, wspierał i podejmował inicjatywy, które będą integrowały seniorów w ramach osiedla, czy dzielnicy.

Szeroki zakres usług opiekuńczych, od świadczeń w ramach wizyt domowych do opieki dziennej może być dobrym rozwiązaniem, jeżeli weźmie się pod uwagę, iż senior mieszka blisko rodziny, przyjaciół i znanych sobie sąsiadów, ma łatwy dostęp do transportu, żyje w bezpiecznym sąsiedztwie, a jego mieszkanie może być dostosowane do zmieniających się (wraz z wiekiem i zaawansowaniem niesprawności) potrzeb, przy czym utrzymanie czystości mieszkania jest adekwatne do możliwości seniora. A najważniejsze – dobrze byłoby, aby region, osiedle, dom były objęte systemem opieki zdrowotnej z wykorzystaniem nowoczesnych środków komunikacji. Te wszystkie elementy wpływają na potrzebę zastosowania nowoczesnych rozwiązań, produktów i usług.

Opieka długoterminowa, pomimo deklarowanej niechęci do umieszczania seniorów w zakładach opiekuńczych, winna być oparta o profesjonalizm personelu, jego przygotowanie i zakres świadczonych usług. Wystandaryzowanie, system audytu świadczeń i ocena skuteczności leczenia będą priorytetami Krajowego Instytutu Gospodarki Senioralnej.

Mieszkanie dla seniora

Przyjmując, na podstawie doświadczeń zagranicznych, iż koszty utrzymania seniora w mieszkaniu przystosowanym do ograniczeń wynikających z wieku (co de facto oznacza adaptację do potrzeb osoby niepełnosprawnej), są aż 8-krotnie niższe niż utrzymanie osoby starszej w domu opieki, Krajowy Instytut Gospodarki Senioralnej będzie działał na rzecz systemowego rozwiązywania problemów dostosowywania mieszkań do potrzeb wraz z rosnącą niesprawnością seniora.

Program dostosowywania mieszkań wymaga połączenia wysiłków legislatorów, architektów, władz miast, właścicieli nieruchomości mieszkaniowych, ale także samych mieszkańców. Krajowy Instytut Gospodarki Senioralnej będzie podejmował inicjatywy, które mają umożliwić, czy to na skalę lokalną, czy krajową realizację takiego programu, ze szczególnym uwzględnieniem zastosowań technicznych dla osób niepełnosprawnych ruchowo oraz zastosowania nowoczesnych rozwiązań zmniejszających zużycie energii. Seniorzy stanowią największą grupę wykluczonych energetycznie, czyli takich, których udział kosztów za ogrzewanie pomieszczeń mieszkalnych stanowi więcej niż 10% ich budżetu.

Zwiększanie zasobu mieszkań specjalnie budowanych dla seniorów spełniających wymogi warunków zamieszkania, w tym oszczędności energetycznych, dających większe bezpieczeństwo i udogodnienia dla seniora, zwiększających niezależność, zdrowie i samopoczucie, w dobrej lokalizacji jest jedną z cech oceny projektów inwestycyjnych, które są przedmiotem zainteresowania Krajowego Instytutu Gospodarki Senioralnej. Takie podejście pozwala na zwiększenie dostępności tych mieszkań, także poprzez wykorzystanie możliwości „uwalniania” wartości ekonomicznej nieruchomości posiadanej przez seniora i zwalnianie mieszkań, w których warunki zamieszkania nie odpowiadają potrzebom i oczekiwaniom seniora.

Projekty zakładające wybudowanie lub dostosowanie i remont zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych powinny spełniać określone kryteria wynikające z wytycznych Ministra Zdrowia, mając na uwadze wskazaną misję tych zakładów: „pomoc człowiekowi przewlekle choremu w odzyskaniu możliwie największego zakresu sprawności i niezależności oraz poprawa jakości jego życia”. Zapewnienie całodobowych świadczeń zdrowotnych, obejmujących pielęgnację, opiekę i rehabilitację osób nie wymagających hospitalizacji oraz zapewnienia im kontynuacji leczenia farmakologicznego, warunków przebywania w tych pomieszczeniach i umożliwienia wyżywienia determinują lokalizację, rodzaj nieruchomości i warunki jej funkcjonowania. Inicjowanie takich projektów, czy to publicznych, czy prywatnych jest priorytetem Krajowego Instytutu Gospodarki Senioralnej.

Nowoczesność zakładów opiekuńczo-leczniczych przyczynia się do poprawy jakości życia pacjentów korzystających z opieki długoterminowej. Warunki ich tworzenia, adaptacji, unowocześniania i zapewnienia opieki są podstawą inwestowania w te zakłady, ale także ich prowadzenia przez operatorów. Realizacja takich projektów, także w modelu partnerstwa publiczno-prywatnego jest niezbędna, aby poziom opieki był dostosowany do nowych warunków leczenia i pobytu pacjentów. Krajowy Instytut Gospodarki Senioralnej będzie starał się wskazywać na najlepsze wzorce, zagraniczne i polskie, których doświadczenie może przyczynić się do zwiększenia dostępności tych placówek.

Finansowanie gospodarki senioralnej

Krajowy Instytut Gospodarki Senioralnej podejmuje inicjatywy mające na celu zwiększenie dostępności do różnych instrumentów finansowania: dłużnego i udziałowego. Finansowanie może się odbywać z wykorzystaniem kredytów deweloperskich, kredytów na inwestycje w domy opieki dla seniorów, modeli „uwalniania” wartości ekonomicznej nieruchomości seniorów, tworzenia spółek celowych, powoływania funduszy inwestycyjnych zamkniętych aktywów niepublicznych. Indywidualne podejście do każdego projektu gwarantuje przygotowanie założeń spełniających wymogi instytucji finansującej.